اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا بر فرسودگی تحصیلی، امید به آینده و تاب‌آوری دختران دانش‌آموز دارای نشانگان استرس پس از سانحه (PTSD)

نویسندگان
سهیلا رحمانی
امینه جلالی
لیلا سادات مدرسی
پریسا کلاهی
ارسلان برکت
طیبه دلشاد
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی روان‌درمانی مثبت‌گرا بر فرسودگی تحصیلی، امید به آینده و تاب‌آوری دختران دانش‌آموز مبتلا به نشانگان استرس پس از سانحه (PTSD) انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل همراه با مرحله پیگیری دوماهه‌ بود. جامعه آماری شامل تمامی دختران دانش‌آموز ۱۳ تا ۱۷ ساله ساکن شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ بود که تجربه مواجهه با رویدادهای آسیب‌زای مرتبط با جنگ را داشتند. از میان آنان، ۴۰ دانش‌آموز واجد شرایط به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و بر اساس نمره برش مقیاس غربالگری استرس پس از سانحه کودکان (CPSS-5)، به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش تحت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای روان‌درمانی مثبت‌گرا قرار گرفت و گروه کنترل در لیست انتظار باقی ماند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه فرسودگی تحصیلی برسو، مقیاس امید اسنایدر و مقیاس تاب‌آوری کانر-دیویدسون بود که در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری اجرا شدند. یافته‌های حاصل از تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که روان‌درمانی مثبت‌گرا منجر به کاهش معنادار فرسودگی تحصیلی و افزایش معنادار امید به آینده و تاب‌آوری در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. همچنین یافته‌های مرحله پیگیری، پایداری اثرات مداخله را در طول زمان تأیید کرد. بر اساس نتایج این پژوهش، روان‌درمانی مثبت‌گرا می‌تواند به عنوان یک مداخله کارآمد، پیامدهای روانی-تحصیلی منفی ناشی از تروما را در دختران نوجوان کاهش داده و سطح تاب‌آوری و امیدواری را در آنان بهبود بخشد.
کلیدواژه‌ها
روان‌درمانی مثبت‌گرا
فرسودگی تحصیلی
امید به آینده
تاب‌آوری
استرس پس از سانحه (PTSD)
جنگ

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Positive Psychotherapy on Academic Burnout, Hope for the Future, and Resilience in Female Students with Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD)

نویسندگان English

soheila rahmani
amineh jalali
leyla sadat moradi
parisa kolahi
arsalan barakat
taiebe delshad
چکیده English

The present study aimed to investigate the effectiveness of positive psychotherapy on academic burnout, hope for the future, and resilience in female students with post-traumatic stress disorder (PTSD). The research method was quasi-experimental with a pretest-posttest and control group design, including a two-month follow-up period. The statistical population consisted of all female students aged 13 to 17 years living in Tehran during the 2026-2027 academic year who had experienced exposure to war-related traumatic events. Among them, 40 eligible students were selected through purposive sampling based on the cut-off score of the Child PTSD Symptom Scale (CPSS-5) and randomly assigned to the experimental (n=20) and control (n=20) groups. The experimental group received 8 sessions of 90-minute positive psychotherapy, while the control group remained on a waiting list. Data collection tools included the Bresso Academic Burnout Questionnaire, Snyder's Hope Scale, and the Connor-Davidson Resilience Scale, administered at the pretest, posttest, and follow-up stages. Findings from the mixed-design repeated measures ANOVA showed that positive psychotherapy led to a significant reduction in academic burnout and a significant increase in hope for the future and resilience in the experimental group compared to the control group. Furthermore, the follow-up stage confirmed the stability of the intervention effects over time. Based on the results, positive psychotherapy can serve as an efficient school-based intervention to reduce the negative psycho-educational consequences of trauma and enhance resilience and hope in adolescent girls.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Positive Psychotherapy
academic burnout
Hope for the Future
Resilience
Post-traumatic stress disorder (PTSD)
war
Al-Kandari, A. M. (2025). The Mediating Role of Academic Resilience between Digital Overload and School Burnout among High School Students. Educational Process: International Journal, 14(1), 125-142.

Lee, J. C., Chung, C. K., & Kim, H. J. (2024). The effectiveness of a positive psychological intervention for promoting well-being, hope, and resilience among at-risk students. Applied Psychology: Health and Well-Being, 16(2), 312-330.

HaratiRad, A., & Miri, M. (2024). The Effectiveness of Positive Psychotherapy on Hope and Quality of Academic Life: A Quasi-Experimental Study. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences, 22(12), 1279-1296.

Russo, G., Barretta, V., & Girelli, L. (2024). Group psychological counseling to contrast academic burnout: a research protocol for a randomized controlled trial. Frontiers in Psychology, 15, 1400882.

Fathi, J., & Greenier, V. (2024). Positive Psychology Interventions and Academic Engagement: A Meta-Analysis of Global Studies. Educational Research Review, 42, 100582.

Wang, Y., Zhang, L., & Liu, X. (2024). The chain mediating role of psychological resilience and academic stress in the relationship between subjective well-being and academic burnout. BMC Psychology, 12(1), 45-58.

Seligman, M. E. P., & Adler, A. (2024). Positive Education: A Review of Interventions to Promote Wellbeing and Hope. The Journal of Positive Psychology, 19(4), 455-470.

Chen, J., Li, Y., & Tan, Y. (2024). Exploring resilience mechanism in learning burnout among medical students: A cross-sectional study. Frontiers in Psychology, 15, 1306567.

Kim, H. S., & Kim, M. Y. (2024). Hope as a protective factor against academic burnout during crises: The role of resilience. Contemporary Educational Psychology, 76, 102214.

Thompson, G. (2025). The impact of positive thinking on academic fatigue and future orientation in secondary education. Educational Psychology in Practice, 41(1), 88-105.

Liu, W., & Chen, S. (2025). Future orientation and academic burnout: The mediating role of psychological resilience. Learning and Individual Differences, 118, 102430.

Zhang, X., & Zhang, Y. (2023). Positive Psychotherapy and its impact on school burnout: A longitudinal study of high school students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3), 2145.

Smith, L. C., & Bryant, F. B. (2023). Gratitude, Hope, and Academic Resilience: Exploring the pathways to student success. Journal of Happiness Studies, 24, 1105-1123.

Romano, L., Buonomo, I., & Fiorilli, C. (2021). Between Academic Resilience and Burnout: The Moderating Role of Supportive School Environment. Frontiers in Psychology, 12, 636743.

Gonzalez, R., & Lopez, M. (2022). Resilience as a mediator between academic stress and school burnout in adolescents. School Psychology International, 43(5), 512-529.

Brown, A. J. (2024). Cultivating Hope: Positive psychological interventions in post-trauma school environments. Journal of School Counseling, 22(4), 115-132.

White, M. A., & Murray, A. S. (2023). Positive education and resilience: Evidence-based approaches to student wellbeing. Oxford Review of Education, 49(2), 201-218.

Hutchinson, A. K., & Waters, L. (2024). Scaling up positive psychology interventions in schools: The role of hope and resilience. Journal of Educational Change, 25(1), 45-67.

Miller, D. N., & Nickerson, A. B. (2025). Strengthening school-based mental health: Integrating positive psychology with trauma-informed care. School Mental Health, 17(1), 12-28.

Park, N., & Peterson, C. (2023). Character strengths and academic success: A review of positive psychology in schools. Educational Psychologist, 58(3), 154-171.