اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر ناگویی هیجانی و نشخوار فکری در بیماران زن مبتلا به فیبرومیالژیا

نویسندگان
زهرا امیرعضدی
سهیلا رحمانی
پریسا کلاهی
چکیده
فیبرومیالژیا یک اختلال درد مزمن گسترده است که با خستگی، اختلال خواب و مشکلات شناختی همراه بوده و با سطوح بالای ناگویی هیجانی و نشخوار فکری ارتباط دارد. با توجه به نقش عوامل روان‌شناختی در تشدید علائم، مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی به عنوان رویکردی مکمل مورد توجه قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر ناگویی هیجانی و نشخوار فکری در بیماران زن مبتلا به فیبرومیالژیا انجام شد.روش: این مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری شامل کلیه بیماران زن مبتلا به فیبرومیالژیا مراجعه‌کننده به بیمارستان سینا در تهران طی ماه‌های خرداد و تیر ۱۴۰۴ بود. از میان افراد واجد شرایط، ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش در ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس ناگویی هیجانی تورنتو (TAS-20) و مقیاس نشخوار فکری بودند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تجزیه و تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون، بین دو گروه در متغیرهای ناگویی هیجانی و نشخوار فکری تفاوت معناداری وجود دارد.به‌طوری‌که میانگین نمرات گروه آزمایش در هر دو متغیر به طور معناداری کاهش یافته بود. محاسبه اندازه اثر نشان داد که مداخله ذهن‌آگاهی تأثیر قابل توجهی بر کاهش نشخوار فکری و تأثیر متوسطی بر کاهش ناگویی هیجانی داشته است.نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌تواند به عنوان یک مداخله روان‌شناختی مؤثر در بهبود ناگویی هیجانی و کاهش نشخوار فکری در بیماران زن مبتلا به فیبرومیالژیا مورد استفاده قرار گیرد. پیشنهاد می‌شود این رویکرد به عنوان درمان مکمل در مراکز درمانی درد مزمن به کار گرفته شود.
کلیدواژه‌ها
برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی
ناگویی هیجانی
نشخوار فکری
فیبرومیالژیا

عنوان مقاله English

The effectiveness of a mindfulness-based stress reduction program on emotional alexithymia and rumination in female patients with fibromyalgia

نویسندگان English

zahra Amir Azdi
Soheila rahmani
parisa kolahi
چکیده English

Fibromyalgia is a widespread chronic pain disorder that is associated with fatigue, sleep disturbance, and cognitive problems and is associated with high levels of alexithymia and rumination. Given the role of psychological factors in the exacerbation of symptoms, mindfulness-based interventions have been considered as a complementary approach. The present study aimed to determine the effectiveness of a mindfulness-based stress reduction program on alexithymia and rumination in female patients with fibromyalgia. Method: This quasi-experimental study was conducted with a pretest-posttest design with a control group. The statistical population included all female patients with fibromyalgia who referred to Sina Hospital in Tehran during June and July 2025. Among the eligible individuals, 30 individuals were selected through purposive sampling and randomly assigned to two experimental (n=15) and control (n=15) groups. The experimental group participated in 8 90-minute sessions of a mindfulness-based stress reduction program, while the control group did not receive any intervention. The research instruments included the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) and the Rumination Scale. The data were analyzed using repeated measures analysis of variance. Findings: The results showed that after controlling for pre-test scores, there was a significant difference between the two groups in the variables of alexithymia and rumination (P < 0.001). So that the mean scores of the experimental group in both variables were significantly reduced. The effect size calculation showed that the mindfulness intervention had a significant effect on reducing rumination and a moderate effect on reducing emotional alexithymia. Conclusion: The findings of the study indicate that the mindfulness-based stress reduction program can be used as an effective psychological intervention in improving emotional alexithymia and reducing rumination in female patients with fibromyalgia. It is suggested that this approach be used as a complementary treatment in chronic pain treatment centers.

کلیدواژه‌ها English

Mindfulness-based stress reduction program
emotional alexithymia
Rumination
Fibromyalgia
Aavula, M., Parvizi, D., Kandikattu, S., & Agrawal, D. K. (2026). Integrating Mechanical Diagnosis and Therapy Within Multidisciplinary Biopsychosocial Care for Chronic Musculoskeletal Pain. Journal of orthopaedics and sports medicine, 8(1), 49.
Atasoy, M., Kalaoglu, E., Takim, U., & Gokcay, H. (2026). Investigation of alexithymia levels in fibromyalgia before and after treatment. Clin Exp Rheumatol, 44(1), 130-7.
Bagby, R. M., Taylor, G. J., & Parker, J. D. A. (1994). The Toronto Alexithymia Scale: a further validation in a student sample. Journal of Psychosomatic Research, 38(1), 215–234. https://doi.org/10.1016/0022-3999(94)90051-3.
Falahati, F., Jaberi, M., Sharei, A., & Yahyapour, F. (2023). The Effect of Acceptance and Commitment Therapy on Cognitive Emotion Regulation and Emotional Inhibition in Girls with Non-Suicidal Self-injury. International Journal of Body, Mind & Culture (2345-5802), 10(4).
Hammerdahl, E., Hilt, L. M., Draheim, A., Fox, G., & Breister, E. (2025). The role of attention control in a mindfulness-based intervention for rumination: A randomized controlled trial. Mindfulness, 16(1), 102-118.
Kabat-Zinn, J. (2022). Mindfulness: A vida como ela é. Nascente.
Koçyiğit, Y. B., Karaoğlan, B., & Kuruoğlu, A. (2026). The role of metacognition in fibromyalgia impact and psychological distress: a cross-sectional study in Turkish women with fibromyalgia. Scientific Reports.
Maret, D., & Ledermann, K. (2025). The impact of mindfulness-based stress reduction programs on fibromyalgia patients’ quality of life-a meta-analysis. Cortica, 4(1), 220-246.
Mertens, L., Tamm, G., & Hoorelbeke, K. (2025). Ruminative thinking styles differentially relate to posttraumatic stress versus growth following trauma exposure. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy.
Ni, Y., & Fang, S. (2025). Does the Chinese version of 20-item Toronto alexithymia scale (TAS-20-C) measure alexithymia in Chinese young adolescents? Evidence from confirmatory factor analysis, network analysis, and latent profile analysis. BMC Psychology, 13(1), 687.
Nolen-Hoeksema, S., & Morrow, J. (1991). Rumination and depression. In R. M. Weaver, G. J. Taylor, & J. D. A. Parker (Eds.), Research agenda for the psychology of the adult (pp. 215-234).
Parvez, S., Fatima, G., Alhmadi, H. B., Hadi, N., & Fedacko, J. (2025). Fibromyalgia syndrome: It’s more than just a mere syndrome. International Journal of Medical and Biomedical Studies, 6(1), 74–79.
Passarelli, M., Rizzi, L., Casetta, L., Guerrieri, V., Rocco, D., & Perrella, R. (2025). Pain in the brain: Psychological correlates of chronic pain and fibromyalgia. Plos One, 20(6), e0324457.
Poorshirazi, K., Sharei, A., Salahshouri, A., Shahhouseini, A., & Ilghami Azar, N. (2021). Comparing the effectiveness of schema therapy and therapy based on acceptance and commitment in reducing anxiety and despair of women after divorce. Journal of Applied Family Therapy, 2(3), 617-635.
Renzi, A., Nimbi, F. M., Sarzi-Puttini, P., Mesce, M., & Galli, F. (2025). Alexithymia and Fibromyalgia 47 [incomplete source].
Sharei, A., Ebrahimi, M., Ahmadi Ochtapeh, P., Mahdavirad, H., & Jamshiddoust Miyanroudi, F. (2023). The Effectiveness of Strength-Based Therapy in Improving Self-Esteem and Reducing Suicidal Thoughts of Women Affected by Domestic Violence in Ardebil. Preventive Counseling, 4(1), 31-44. https://doi.org/10.22098/jpc.2023.12715.1166
Sharei, A., Kamali Dehghan, P., Ahmadi Ochtapeh, P., Dorri, M., & Jamshiddoust Miyanroudi, F. (2024). The Effectiveness of Family Therapy Training on Depression and Mental Health of Adolescents with High-Risk Behaviors. Journal of Family Relations Studies, 4(14), 41-48. https://doi.org/10.22098/jfrs.2023.12790.1116
Stańko-Kaczmarek, M., Jankowski, T., Bartel, R., Stankowska, M., Andrzejewska, M., Rybakowski, F., ... & Rybakowski, J. (2025). Mindfulness-based art therapy with hospitalized depressed individuals–the temporal order of change in mindfulness, rumination, and affect. Journal of Happiness Studies, 26(6), 104.
Tenti, M., Varallo, G., Cilenti, F., Raffaeli, W., Scorza, M., Rubichi, S., & Casu, G. (2025). Pain, anger, and rumination in fibromyalgia: A vicious cycle? Journal of Clinical Medicine, 14(11), 3662.
Townshend, K., & Hajhashemi, K. (2023). Ruminative response scale (RRS). In Handbook of assessment in mindfulness research (pp. 1-19). Springer International Publishing.
Walsh, E., Hart, K., & Forster, B. (2026). A systematic review and meta‐analysis examining the effect of mindfulness based stress reduction on pain severity and quality of life in people living with fibromyalgia. European Journal of Pain, 30(4), e70239.
Wei, S., Qin, W., Yu, Z., Cao, Y., & Li, P. (2025). The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on rumination and related psychological indicators: a systematic review and meta-analysis. BMC psychology, 13(1), 968.
Yang, S., & Lei, X. (2025). Reciprocal causation relationship between rumination thinking and sleep quality: A resting-state fMRI study. Cognitive Neurodynamics, 19(1), 41.
Yuan, J., Chen, L., & Geng, H. (2025). Rumination and alexithymia serially mediate the relationship between mindfulness and anxiety symptoms in Chinese university students. Scientific Reports, 15(1), 25697.
Zangi, H. A., Haugmark, T., & Provan, S. A. (2025). Can mindfulness have long-term impact on patients with fibromyalgia? A two-year prospective follow-up study of a mindfulness-based intervention. Rheumatology International, 45(1), 19.